De vlag van Oranje Vrijstaat, Rep. Zuid-Afrika Sticker

De Oranje Vrijstaat (Nederlands: Oranje Vrijstaat [oːˈrɑɲə ˈvrɛistaːt]; Afrikaans: Oranje-Vrystaat [uˈraɲə ˈfrəistɑːt]) was een onafhankelijke Boerenrepubliek onder Britse suzereiniteit in Zuidelijk Afrika tijdens de tweede helft van de 19e eeuw, die ophield te bestaan nadat het werd verslagen en zich overgaf aan het Britse Rijk aan het einde van de Tweede Boerenoorlog in 1902. Het is een van de drie historische voorlopers van de huidige provincie Vrijstaat. Tussen de Oranje- en Vaalrivieren gelegen, werden de grenzen bepaald door het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland in 1848 toen de regio werd uitgeroepen tot de Oranjerivier-Sovereigniteit, met een Britse Resident gevestigd in Bloemfontein. Bloemfontein en de zuidelijke delen van de Sovereigniteit waren eerder bewoond door Griqua en Trekboeren uit de Kaapkolonie. De Voortrekkerrepubliek Natalia, opgericht in 1837, beheerde het noordelijke deel van het grondgebied via een landdrost gevestigd in Winburg. Dit noordelijke gebied was later in federatie met de Republiek Potchefstroom, die uiteindelijk deel uitmaakte van de Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal). Na het verlenen van soevereiniteit aan de Transvaal Republiek, trachtten de Britten hun defensieve en administratieve verantwoordelijkheden tussen de Oranje en Vaal rivieren te laten vallen, terwijl lokale Europese inwoners wilden dat de Britten bleven. Dit leidde tot de Britse erkenning van de onafhankelijkheid van de Oranjerivier-Sovereigniteit en het land werd officieel onafhankelijk als de Oranje Vrijstaat op 23 februari 1854, met de ondertekening van de Oranjerivier-Conventie. De nieuwe republiek nam de Oranjerivier-Sovereigniteit over en zette de tradities van de Winburg-Potchefstroom Republiek voort. De Oranje Vrijstaat werd geannexeerd als de Oranjerivierkolonie in 1900. Het hield op te bestaan als een onafhankelijke Boerenrepubliek op 31 mei 1902 met de ondertekening van het Verdrag van Vereeniging bij de afsluiting van de Tweede Boerenoorlog. Na een periode van directe Britse heerschappij kreeg het in 1907 zelfbestuur en trad in 1910 toe tot de Unie van Zuid-Afrika als de provincie Oranje Vrijstaat, samen met de Kaapprovincie, Natal en Transvaal. In 1961 werd de Unie van Zuid-Afrika de Republiek Zuid-Afrika. De naam van de Republiek is deels afgeleid van de Oranjerivier, die werd genoemd door de Nederlandse ontdekkingsreiziger Robert Jacob Gordon ter ere van het Nederlandse regerende huis, het Huis van Oranje, wiens naam op zijn beurt gedeeltelijk afkomstig is van de Principality van Oranje in de Franse Provence. De officiële taal in de Oranje Vrijstaat was Nederlands.