Het zegel van de Oranje Vrijstaat, Rep. van Zuid-A Sticker

De Oranje Vrijstaat (Nederlands: Oranje Vrijstaat [oːˈrɑɲə ˈvrɛistaːt]; Afrikaans: Oranje-Vrystaat [uˈraɲə ˈfrəistɑːt]) was een onafhankelijke Boerenrepubliek onder Britse suzereiniteit in Zuidelijk Afrika tijdens de tweede helft van de 19e eeuw, die ophield te bestaan nadat het werd verslagen en zich overgaf aan het Britse Rijk aan het einde van de Tweede Boerenoorlog in 1902. Het is een van de drie historische voorlopers van de huidige provincie Vrijstaat. Tussen de Oranje- en Vaalrivieren gelegen, werden de grenzen bepaald door het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland in 1848 toen de regio werd uitgeroepen tot de Oranje Rivier Soevereiniteit, met een Britse Resident gevestigd in Bloemfontein. Bloemfontein en de zuidelijke delen van de Soevereiniteit waren eerder bewoond door Griqua en Trekboeren uit de Kaapkolonie. De Voortrekker Republiek Natalia, gesticht in 1837, beheerde het noordelijke deel van het grondgebied via een landdrost gevestigd in Winburg. Dit noordelijke gebied maakte later deel uit van een federatie met de Republiek Potchefstroom, die uiteindelijk deel ging uitmaken van de Zuid-Afrikaanse Republiek (Transvaal). Na het verlenen van soevereiniteit aan de Transvaal Republiek, trachtten de Britten hun defensieve en administratieve verantwoordelijkheden tussen de Oranje en Vaal rivieren te laten vallen, terwijl lokale Europese inwoners wilden dat de Britten bleven. Dit leidde tot de Britse erkenning van de onafhankelijkheid van de Oranje Rivier Soevereiniteit en het land werd officieel onafhankelijk als de Oranje Vrijstaat op 23 februari 1854, met de ondertekening van de Oranje Rivier Conventie. De nieuwe republiek nam de Oranje Rivier Soevereiniteit over en zette de tradities van de Winburg-Potchefstroom Republiek voort. De Oranje Vrijstaat werd geannexeerd als de Oranje Rivier Kolonie in 1900. Het hield op te bestaan als onafhankelijke Boerenrepubliek op 31 mei 1902 met de ondertekening van het Verdrag van Vereeniging aan het einde van de Tweede Boerenoorlog. Na een periode van directe Britse heerschappij kreeg het zelfbestuur in 1907 en trad toe tot de Unie van Zuid-Afrika in 1910 als de provincie Oranje Vrijstaat, samen met de Kaapprovincie, Natal en Transvaal. In 1961 werd de Unie van Zuid-Afrika de Republiek Zuid-Afrika. De naam van de republiek is deels afgeleid van de Oranjerivier, die werd genoemd door de Nederlandse ontdekkingsreiziger Robert Jacob Gordon ter ere van het Nederlandse regerende huis, het Huis van Oranje, wiens naam op zijn beurt gedeeltelijk afkomstig is van de Principality of Orange in de Franse Provence. De officiële taal in de Oranje Vrijstaat was Nederlands.