Kanton Ticino logo, Zwitserland Sticker

Ticino (/tɪˈtʃiːnoʊ/ tih-CHEE-noh), soms Tessin (/tɛˈsiː ɛ ˈ æ̃n, t sSPOORT-EEN), officieel de Republiek en het kanton Ticino of minder formeel het kanton Ticino, is een van de 26 kantons die de Zwitserse Bondsstaat vormen. Het bestaat uit acht districten en de hoofdstad is Bellinzona. Het is ook traditioneel verdeeld in de Sopraceneri en de Sottoceneri, respectievelijk ten noorden en ten zuiden van Monte Ceneri. Ticino is het zuidelijkste kanton van Zwitserland. Het is een van de drie grote zuidelijke Alpenkantons, samen met Wallis en de Grisons. In tegenstelling tot alle andere kantons ligt het bijna volledig ten zuiden van de Alpen en heeft het geen natuurlijke toegang tot het Zwitserse plateau. Door de hoofdkam van de Gotthard en aangrenzende bergketens grenst het aan het kanton Wallis in het noordwesten, het kanton Uri in het noorden en het kanton Grisons in het noordoosten; het laatstgenoemde kanton is ook het enige kanton dat enkele grenzen met Ticino deelt op het niveau van de vlaktes. Het kanton grenst ook aan Italië, waaronder een kleine Italiaanse enclave. Vernoemd naar de Ticino, de langste rivier, is het het enige kanton waar Italiaans de enige officiële taal is en het grootste deel van het Italiaanstalige gebied van Zwitserland vertegenwoordigt, samen met de zuidelijke delen van de Grisons. In 2020 telde Ticino 350.986 inwoners. De grootste stad is Lugano, en de twee andere opmerkelijke centra zijn Bellinzona en Locarno. Terwijl de geografie van de regio Sopraceneri wordt gekenmerkt door de Hoge Alpen en het Lago Maggiore, wordt die van de Sottoceneri gekenmerkt door de Alpenuitlopers en het Lago Lugano. Het kanton, dat een van de belangrijkste toeristische bestemmingen van Zwitserland is geworden, onderscheidt zich van de rest van het land door zijn warme klimaat, en zijn cultuur en gastronomie. Het kanton werd in de 15e eeuw geannexeerd door verschillende Zwitserse troepen in de laatste transalpiene campagnes van de Oude Zwitserse Confederatie. In de Helvetische Republiek, opgericht in 1798, werd het verdeeld tussen de twee nieuwe kantons Bellinzona en Lugano. In 1803 werden deze twee kantons samengevoegd tot het huidige kanton Ticino. Vanwege zijn ongebruikelijke positie, het kanton is afhankelijk van belangrijke infrastructuur voor de verbinding met de rest van het land. De eerste belangrijke noord-zuid spoorverbinding over de Alpen, de Gotthard Railway, werd geopend in 1882. In 2016 werd de Gotthard-basistunnel ingehuldigd, die uiteindelijk een volledig vlakke route door de Alpen bood. Het bbp per hoofd van de bevolking van Ticino was 83.450 Zwitserse frank in 2020, boven het Zwitserse gemiddelde van 80.418 Zwitserse frank in dezelfde periode. Het is een van de rijkste gebieden van Europa. Ticino had in 2018 de op één na hoogste levensverwachting (85,2 jaar) in Europa. De Human Development Index van 0,961 in 2021 was een van de hoogste gevonden in de wereld.