Vlag van het kalifaat van Sokoto (1804-1884) Sticker

Het kalifaat van Sokoto (Arabisch: دولة الخل ا ف ة ف ي ب ل ا د ا ل س و د ا نCategoriesToxicoto), ook bekend als het Sultanaat van Sokoto, was een soennitisch kalifaat in West-Afrika. Het werd opgericht door Usman dan Fodio in 1804 tijdens de Fulani jihads na het verslaan van de Hausa koninkrijken in de Fulani oorlog. De grenzen van het kalifaat strekten zich uit tot delen van het huidige cadeau Kameroen, Burkina Faso, Niger en Nigeria. In 1837 had het kalifaat een bevolking van 10-20 miljoen mensen, en werd het het meest bevolkte rijk in West-Afrika. Het werd opgeheven toen de Britten, Fransen en Duitsers het gebied in 1903 veroverden en het annexeerden bij respectievelijk het nieuw opgerichte Noord-Nigeriaanse protectoraat, Senegambia en Niger en Kamerun. Het kalifaat ontstond nadat de Hausa-koning Yunfa in 1802 probeerde Usman Dan Fodio te vermoorden. Om aan vervolging te ontsnappen, trokken Usman en zijn volgelingen in februari 1804 naar Gudu. De volgelingen van Usman zegden trouw aan Usman toe als de Commandant der gelovigen (Amīr al-Muʾminīn). In 1808 had het kalifaat van Sokoto de controle over Hausaland en een aantal omliggende staten. Onder de zesde kalief Ahmadu Rufai bereikte de staat zijn maximale omvang, die een groot deel van West-Afrika besloeg. In 1903 werd de twaalfde en laatste kalief Attahiru vermoord door Britse troepen, wat het einde betekende van het kalifaat. Ontwikkeld in de context van meerdere onafhankelijke Hausa-koninkrijken, op zijn hoogtepunt, verbond het kalifaat meer dan 30 verschillende emiraten en 10-20 + miljoen mensen in de grootste onafhankelijke staat van het continent op dat moment. Volgens historicus John Iliffe was Sokoto "de meest welvarende regio in tropisch Afrika". Het kalifaat was een losse confederatie van emiraten die de suzereiniteit van de Amir al-Mu'minin, de sultan van Sokoto, erkende. Slaven werkten plantages en een groot deel van de bevolking bekeerde zich tot de islam, ondanks het feit dat ze werden aangemoedigd om dat niet te doen. Tegen 1900 had Sokoto "minstens 1 miljoen en misschien wel 2,5 miljoen slaven", na het Amerikaanse Zuiden (dat in 1860 vier miljoen had) in omvang onder alle moderne slavenmaatschappijen. Hoewel Europese kolonisten het politieke gezag van het kalifaat hebben afgeschaft, is de titel van sultan behouden gebleven en blijft het tot op de dag van vandaag een belangrijke religieuze positie voor soennitische moslims in de regio. Usman Dan Fodio's jihad inspireerde een reeks verwante jihads in andere delen van de Soedanese Savanne en de Sahel ver buiten de grenzen van wat nu Nigeria is, wat leidde tot de oprichting van islamitische staten in de regio's die nu in het hedendaagse Senegal, Mali, Ivoorkust, Tsjaad, de Centraal-Afrikaanse Republiek en Soedan liggen. De erfenis van het kalifaat van Sokoto en de leer van Oesman dan Fodio hebben een blijvende impact op de geschiedenis van de regio, waaronder het hedendaagse Nigeria en West-Afrika. Het Sokoto-tijdperk produceerde enkele van de meest gerenommeerde schrijvers in West-Afrika met de drie belangrijkste hervormingsgezinde leiders, Usman, Abdullahi en Bello, en schreef meer dan driehonderd boeken gecombineerd over een breed scala aan onderwerpen, waaronder logica, tafsir, wiskunde, bestuur, recht, astronomie, grammatica, geneeskunde, enzovoort. Andere bekende geleerden uit die tijd waren Shaikh Dan Tafa en Nana Asma'u. Al deze geleerden worden nog steeds op grote schaal bestudeerd in West-Afrika en sommige zelfs in het Midden-Oosten.