Vlag van het protectoraat Madagaskar (1885-1896) Sticker

Het Malagassisch protectoraat (Frans: Protectorat français de Madagascar, Malagasi: Protectorate Frantsa ny Madagasikara) was een Frans protectoraat in het huidige Madagaskar. Via het protectoraat probeerde Frankrijk de buitenlandse zaken van het Koninkrijk Imerina te controleren via zijn vertegenwoordiger in Antananarivo. Frankrijk riep het eiland in 1882 uit tot protectoraat na een overeenkomst te hebben bereikt met Groot-Brittannië, dat als eerste Europese mogendheid een blijvende invloed en aanwezigheid op het eiland had gevestigd die terugging tot de komst van zendelingen van de London Missionary Society rond 1820; Groot-Brittannië ging ermee akkoord om de Franse claims op Madagaskar te sanctioneren in ruil voor Franse erkenning van zijn claims op Zanzibar. De Fransen rechtvaardigden de oprichting van een protectoraat op basis van grondclaims op eilanden als Nosy Be en Nosy Boraha en een verdrag getekend met een lokale leider van het westelijke kustvolk Sakalava. Het werd verder gerechtvaardigd door documenten getekend door koning Radama II, waaronder een brief die hij mogelijk heeft ondertekend om Napoleon III te vragen een staatsgreep tegen Ranavalona I te steunen, en grondbezitovereenkomsten met de Franse industrieel Joseph-François Lambert die werden ingetrokken na de moord op Radama in 1863. Het eindigde in 1897 toen Madagaskar een Franse kolonie werd. De opeenvolgende soevereinen Ranavalona II en Ranavalona III en hun premier Rainilaiarivony verwierpen de claim van Franse protectoraatstatus en weigerden consequent de Franse vertegenwoordiger te erkennen of zich te onderwerpen aan de eisen van de Fransen, die probeerden controle uit te oefenen over de buitenlandse zaken en handel van Madagaskar. De Malagassische regering stuurde brieven naar buitenlandse handelspartners en diplomatieke bondgenoten, waaronder Groot-Brittannië en de Verenigde Staten, om hen te vragen bij Frankrijk namens Madagaskar te lobbyen voor voortgezette Malagassische onafhankelijkheid. Frankrijk voerde diplomatieke onderhandelingen met Madagaskar en bombardeerde kuststeden in een poging zijn claims kracht bij te zetten, maar Madagaskar bleef zijn eigen zaken regelen met relatief weinig inmenging. Als gevolg hiervan bezette een Franse expeditiemacht in september 1895 Antananarivo en nam de koningin en de premier gevangen. In 1897 stemde het Franse parlement ervoor om de Franse kolonie Madagaskar op te richten en deporteerde de premier naar Algerije, waar hij kort daarna overleed. Er werd een civiel gouverneur aangesteld en belangrijke oppositiefiguren werden gevangengezet of geëxecuteerd. De koningin mocht bepaalde interne aangelegenheden blijven regelen als stroman. Een populaire verzetsbeweging, de Menalamba-opstand genaamd, ontstond als reactie op de waargenomen corruptie en ineffectiviteit van de monarchie, de groeiende Europese aanwezigheid en invloed op het eiland en de verspreiding van het christendom. Nadat de Fransen de opstand in 1897 gewelddadig hadden neergeslagen, executeerden ze belangrijke leden van de koninklijke familie en stuurden ze de koningin eerst naar Réunion en later naar Algerije in ballingschap, waar ze in 1917 overleed.