Wapen van Zuid-Kasai (1960–1962) Sticker

Zuid-Kasai (Frans: Sud-Kasaï) was een niet-erkende afscheidingsstaat binnen de Republiek Congo (het huidige Democratische Republiek Congo)[a] die tussen 1960 en 1962 semi-onafhankelijk was. Aanvankelijk voorgesteld als slechts een provincie, streefde Zuid-Kasai naar volledige autonomie onder vergelijkbare omstandigheden als de veel grotere buurstaat Katanga, ten zuiden ervan, tijdens de politieke onrust die voortkwam uit de onafhankelijkheid van de Belgische Congo, bekend als de Congocrisis. In tegenstelling tot Katanga riep Zuid-Kasai echter niet expliciet de volledige onafhankelijkheid uit van de Republiek Congo of wees het Congolese soevereiniteit af. De Zuid-Kasaïsche leider en belangrijkste voorstander, Albert Kalonji, die vóór dekolonisatie een factie van de nationalistische beweging (de Mouvement National Congolais-Kalonji of MNC-K) had vertegenwoordigd, maakte gebruik van etnische spanningen tussen zijn eigen etnische groep, de Baluba,[b] en de Bena Lulua om een op Luba gerichte staat te creëren in het traditionele kerngebied van de groep in de zuidoostelijke delen van de Kasai-regio. Toen sectarisch geweld in het hele land uitbrak, riep de staat op 9 augustus 1960[c] de afscheiding uit van Congo en riep zijn regering de Baluba die elders in Congo woonden op om naar hun "thuisland" terug te keren. Kalonji werd tot president benoemd. Hoewel de Zuid-Kasaïsche regering beweerde een autonoom deel te vormen van een federale Congo-landelijke staat, oefende zij een mate van regionale autonomie uit en produceerde zelfs haar eigen grondwet en postzegels. De staat, gesteund door buitenlandse machten, met name België, en gefinancierd door diamant-export, wist tal van crises te doorstaan, waaronder die veroorzaakt door de grote emigratie van Luba-vluchtelingen, maar werd steeds militairser en repressiever. Kort na de afscheiding botsten Zuid-Kasaïsche en Congolese troepen nadat de Congolese centrale regering een offensief tegen het gebied had gelast. De resulterende veldtocht, die de eerste daad van een grotere actie tegen Katanga zou zijn, ging gepaard met wijdverspreide massamoorden op Baluba en een vluchtelingencrisis die door sommigen een genocide werd genoemd. De staat werd snel overlopen door Congolese troepen. Het geweld bij de onderdrukking van Kasai verschafte Joseph Kasa-Vubu veel legitimiteit voor de afzetting van Patrice Lumumba van het premierschap eind 1960 en Lumumba's latere arrestatie en moord. Als gevolg hiervan bleef Zuid-Kasai op relatief goede voet staan met de nieuwe Congolese regering vanaf 1961. De leiders, waaronder Kalonji zelf, dienden zowel in de Zuid-Kasaïsche regering als in het Congolese parlement. Zuid-Kasai bleef quasi-onafhankelijkheid uitoefenen terwijl Congolese en VN-troepen in staat waren om zich door het grondgebied te verplaatsen zonder conflicten met de Zuid-Kasaïsche gendarmerie. In april 1961 nam Kalonji de koningstitel Mulopwe ("Koning van de Baluba") aan om de staat nauwer te verbinden met het pre-koloniale Luba-rijk. De daad verdeelde de Zuid-Kasaïsche autoriteiten en Kalonji werd door de meerderheid van de parlementaire vertegenwoordigers van Zuid-Kasai in Léopoldville afgewezen.[d] In december 1961 werd Kalonji op een juridische voorwendsel in Léopoldville gearresteerd en gevangen gezet, en nam Ferdinand Kazadi de macht over als waarnemend staatshoofd. VN- en Congolese troepen bezetten Zuid-Kasai. In september 1962, kort na zijn ontsnapping uit de gevangenis en terugkeer naar Zuid-Kasai, werd Kalonji door een militaire coup d'état ten val gebracht, die hem in ballingschap dwong en een einde maakte aan de afscheiding. Het einde van de afscheiding van Zuid-Kasai wordt gewoonlijk gehouden voor december 1961, de datum van Kalonji's arrestatie, of oktober 1962 met de anti-Kalonji coup d'état en de definitieve aankomst van regeringstroepen.