Zegel van Sayyid Abdulle Hassan, Somalië Sticker

De Derwisj Beweging (Somalisch: Dhaqdhaqaaqa Daraawiish), ook bekend als de Derwisj Staat, was een gewapende verzetsbeweging en staatsvorm tussen 1899 en 1920, die werd geleid door de Salihiyya Soefi Moslim dichter en militante leider Mohammed Abdullah Hassan, ook bekend als Sayyid Mohamed, die opriep tot onafhankelijkheid van de Britse en Italiaanse kolonisten en tot de nederlaag van de Ethiopische troepen. De Derwisj-beweging had tot doel de Britse en Italiaanse invloed uit de regio te verwijderen en een "islamitisch bestuurssysteem te herstellen met een soefi-doctrine als basis", aldus Mohamed-Rahis Hasan en Salada Robleh. Hassan richtte een regerende raad op genaamd de Khususi bestaande uit Soefi stamoudsten en woordvoerders, voegde een adviseur van het Ottomaanse Rijk toe genaamd Muhammad Ali, en creëerde zo een multi-clan islamitische beweging in wat leidde tot de uiteindelijke oprichting van de staat Somalië. De Derwisj-beweging trok in 1899 en 1905 ongeveer 25.000 jongeren uit verschillende clans, verwierf vuurwapens en viel vervolgens het Ethiopische garnizoen in Jigjiga aan. De Derwisjen waren in staat om het vee in beslag genomen van de lokale Somaliërs te nemen, waardoor ze hun eerste militaire overwinning. De Derwisj-beweging verklaarde vervolgens het koloniale bestuur in Brits-Somaliland als hun vijand. Om de beweging te beëindigen, zochten de Britten de concurrerende Somalische clans op als coalitiepartners tegen de Derwisj-beweging. De Britten voorzagen deze clans van vuurwapens en voorraden om tegen de Derwisjen te vechten. In 1904 werden strafaanvallen uitgevoerd op Derwisj-bolwerken. De Derwisj-beweging leed verliezen in het veld, hergroepeerde zich in kleinere eenheden en nam zijn toevlucht tot guerrilla-oorlogsvoering. Hasan en zijn loyalistische derwisjen verhuisden in 1905 naar het door Italië gecontroleerde Somaliland nadat Hasan het Illig-verdrag had ondertekend, op grond waarvan de derwisjen de Nugaal-vallei afstonden, wat zijn beweging versterkte, en Hasan vervolgens een Italiaanse subsidie en autonome beschermde status ontving. In 1908 trokken de Derwisjen opnieuw Brits Somaliland binnen en begonnen de Britten grote verliezen toe te brengen in de binnenlanden van de Hoorn van Afrika. Vanaf 1908 tot het einde van de Eerste Wereldoorlog trokken de Britten zich terug naar de weinige overgebleven kustgebieden na zware verliezen in het binnenland waar de derwisj onafhankelijk bleef opereren en de binnengebieden in handen van de derwisjen liet. Tussen 1905 en 1910 voerden de Derwisjen aanvallen uit op de overgebleven Britten die verslagen waren in de slag bij Dul Madooba. De Derwisj beweging onder leiding van Sayid Muhammed Abdullah Hassan, bleef onafhankelijk van ongeveer (24-26) jaar tussen 1896/1900-1921. De Derwisj-beweging had het Britse Rijk vier keer met succes afgeslagen en gedwongen zich terug te trekken naar de kustregio. Vanwege deze succesvolle expedities werd de Derwisj beweging erkend als een bondgenoot door het Ottomaanse en Duitse rijk tijdens de Eerste Wereldoorlog. De Turken noemden Hassan Emir van de Somalische natie, en de Duitsers beloofde officieel alle gebieden te erkennen die de Derwisjen zouden verwerven. Na een kwart eeuw van het houden van de Britten op afstand en met het einde van de Eerste Wereldoorlog leidt tot de nederlaag van de Derwisj bondgenoten van de Ottomaanse en Duitse rijken Na het einde van de Eerste Wereldoorlog, de Britten richtte hun aandacht op de Derwisjen. In 1920 lanceerden de Britten een grootschalig gecombineerd wapenoffensief op de Taleh-forten, bolwerken van de Derwisj-beweging. Het offensief veroorzaakte veel slachtoffers onder de derwisjen, hoewel de derwisjleider Mohammed Abdullah Hassan wist te ontsnappen. Zijn dood in 1921 als gevolg van malaria of griep beëindigde de Derwisj-beweging. De Derwisj-beweging creëerde tijdelijk een mobiele Somalische "proto-staat" in het begin van de 20e eeuw met vloeiende grenzen en fluctuerende bevolking. Het was een van de bloedigste en langste militante bewegingen in Afrika ten zuiden van de Sahara tijdens het koloniale tijdperk, een die overlapte met de Eerste Wereldoorlog. De gevechten tussen verschillende partijen in twee decennia hebben bijna een derde van de bevolking van Somaliland gedood en de lokale economie verwoest. Geleerden interpreteren op verschillende manieren de opkomst en ondergang van de militante Derwisj-beweging in Somalië. Sommigen beschouwen de "soefi-islamitische" ideologie als de motor, anderen beschouwen de economische crisis als de nomadische levensstijl die wordt veroorzaakt door de bezetting en de "koloniale roofzucht"-ideologie als de trigger voor de derwisj-beweging, terwijl post-modernisten stellen dat zowel religie als nationalisme de derwisj-beweging hebben gecreëerd.