Nationaal embleem van de Sovjet-Unie Notitieboek

De Unie van Socialistische Sovjetrepublieken was een socialistische staat op het Euraziatische continent die bestond tussen 1922 en 1991 en werd geregeerd als een eenpartijstaat door de Communistische Partij met Moskou als hoofdstad. Een unie van meerdere subnationale Sovjetrepublieken, waarvan de regering en economie sterk gecentraliseerd waren. De Sovjet-Unie had haar wortels in de Russische Revolutie van 1917, die de keizerlijke autocratie ten val bracht. De bolsjewieken, geleid door Vladimir Lenin, wisten vervolgens de Voorlopige Regering omver te werpen. De Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek werd opgericht en de Russische Burgeroorlog begon. Het Rode Leger drong verschillende gebieden van het voormalige Russische Rijk binnen en hielp lokale communisten om de macht te grijpen. In 1922 waren de bolsjewieken overwinnend en vormden de Sovjet-Unie door de unificatie van de Russische, Transkaukasische, Oekraïense en Wit-Russische republieken. Na de dood van Lenin in 1924, een collectief leiderschap door een trojka en een korte machtsstrijd, kwam Jozef Stalin halverwege de jaren twintig aan de macht. Stalin verplichtte de staatsideologie tot het marxisme-leninisme en initieerde een centraal geleide planeconomie. Als gevolg hiervan onderging het land een periode van snelle industrialisatie en collectivisatie die de basis legde voor haar latere oorlogsinspanning en dominantie na de Tweede Wereldoorlog. Na het uitbreken van het fascisme in Europa onderdrukte Stalin zowel leden van de Communistische Partij als delen van de bevolking door een sfeer van politieke paranoia te creëren en een stelsel van correctionele arbeids kampen in te stellen. In het begin van de Tweede Wereldoorlog ondertekende de Sovjet-Unie een niet-aanvalsverdrag met nazi-Duitsland, waarbij de confrontatie aanvankelijk werd vermeden, maar het verdrag werd genegeerd in 1941 toen de nazi's binnenvielen en het grootste en bloedigste toneel van gevechten in de geschiedenis openden. De Sovjet-oorlogsslachtoffers waren goed voor het hoogste aandeel in het conflict, in de kosten om de overhand te krijgen op de asmogendheden bij intense veldslagen zoals Stalingrad, om uiteindelijk door Oost-Europa te trekken en in 1945 Berlijn in te nemen, waarbij het merendeel van de Duitse verliezen werd toegebracht. Het door de Sovjet-Unie bezette gebied dat door asmogendheden in Centraal- en Oost-Europa was veroverd, werd satellietstaten van het Oostblok. Ideologische en politieke verschillen met tegenhangers uit het westerse blok onder leiding van de Verenigde Staten leidden tot de vorming van economische en militaire pacten, die culmineerden in de langdurige Koude Oorlog. Een periode van de-stalinisatie volgde op de dood van Stalin, waardoor de meest wrede aspecten van de samenleving werden verminderd. De Sovjet-Unie initieerde vervolgens belangrijke technologische prestaties van de 20e eeuw, waaronder het lanceren van de allereerste satelliet en de eerste menselijke ruimtevlucht ter wereld, die het in de ruimtewedloop bracht. De Cubacrisis van 1962 markeerde een periode van extreme spanning tussen de twee supermachten, die het dichtst bij een wederzijdse kernoorlog werd geacht. In de jaren zeventig volgde een versoepeling van de betrekkingen, maar de spanningen werden hervat met de Sovjet-invasie van Afghanistan in 1979. De bezetting putte economische hulpbronnen uit en sleepte zich voort zonder betekenisvolle politieke resultaten te bereiken. Eind jaren tachtig probeerde de laatste Sovjetleider, Michail Gorbatsjov, de Unie te hervormen en in de richting van een sociaaldemocratie in Scandinavische stijl te bewegen, waarbij hij het beleid van glasnost en perestrojka introduceerde in een poging om de periode van economische stagnatie te beëindigen en de regering te democratiseren. Dit leidde echter tot de opkomst van sterke nationalistische en separatistische bewegingen. De centrale autoriteiten initieerden een referendum, dat werd geboycot door de Baltische republieken en Georgië, wat resulteerde in dat de meerderheid van de deelnemende burgers in het voordeel van het behoud van de Unie als een vernieuwde federatie stemde. In augustus 1991 werd een staatsgreep gepleegd door hardliners